magnifier

NIKZ pracuje nad programem włączenia edukacji o ochronie zabytków do programów nauczania w szkołach

Włączenie edukacji o ochronie zabytków do programów nauczania w szkołach przyczyni się do kształtowania tożsamości lokalnych. NIKZ planuje opracowanie programów i szkolenia dla kadry nauczycielskiej.

article

Włączenie edukacji o ochronie zabytków do programów nauczania w szkołach jest jednym z zadań Krajowego Programu Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami 2023-2026.

Jedną z podstaw skutecznej ochrony zabytków i dziedzictwa jest świadome i zaangażowane społeczeństwo. Aby kształtować odpowiedzialność społeczną w zakresie ochrony dziedzictwa należy skutecznie wprowadzać tematykę ochrony zabytków do edukacji formalnej. To właśnie jest celem Zadania 3.2.1.

Założenia Zadania 3.2.1.: Włączenie edukacji o ochronie zabytków do programów nauczania w szkołach

Dzięki realizacji przez NIKZ Zadania 3.2.1 nauczyciele i nauczycielki dostaną wsparcie w edukowaniu i mówieniu o dziedzictwie kulturowym, również w kontekście lokalnym. Ważne jest wypracowanie sposobu na wpisanie tej tematyki w realizowaną podstawę programową, przy wykorzystaniu nowoczesnych narzędzi i rozwiązań.

Uczniowie i uczennice powinni znać historię swojego regionu, a także rozpoznawać dziedzictwo materialne i niematerialne w jego obszarze. Nauczyciele i nauczycielki zaś nie powinni mieć problemów z wprowadzeniem tych tematów do programu nauczania. Dziedzictwo i tradycje odgrywają coraz większą rolę jako czynnik jednoczący zróżnicowane i nowoczesne społeczeństwo.   

Pierwszy etap: diagnoza sytuacji

Pierwszym etapem realizacji Zadania będzie opracowanie Raportu dotyczącego stopnia obecności tematu zabytków i dziedzictwa kulturowego w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Zdiagnozowanie sytuacji jest konieczne do stworzenia odpowiednich programów nauczania.

Pracę nad Raportem rozpoczniemy więc od analizy podstawy programowej pod kątem obecności zagadnień związanych z dziedzictwem.

Wśród nauczycieli i nauczycielek (nauczyciele i nauczycielki historii oraz wychowawcy i wychowawczynie, nauczyciele i nauczycielki koordynujący szkolne koła wolontariatu) szkół podstawowych i ponadpodstawowych przeprowadzimy badanie, które odpowie na następujące pytania i zagadnienia:

  • Stopień uwzględnienia obecnie istniejących w podstawie programowej zagadnień dotyczących lokalnego dziedzictwa w programie nauczania;
  • Możliwości i warunki związane z wyjściem/wyjazdem ze szkół do miejsc związanych z dziedzictwem;
  • Czym kierują się nauczyciele i nauczycielki przy wyborze celu wycieczki oraz jakie miejsca są najpopularniejsze;
  • Czy i w jakiej skali w działania związane z dziedzictwem angażują się szkolni wolontariusze i wolontariuszki;
  • Wykorzystanie istniejących w podstawie programowej zapisów, które mogą być pretekstem do rozmowy o dziedzictwie podczas lekcji oraz wskazanie ewentualnych braków w jej treści;
  • Obecność zagadnień dotyczących dziedzictwa archeologicznego w programie nauczania.

Przeprowadzimy też badanie dotyczące znajomości dziedzictwa lokalnego, jak i dziedzictwa kulturowego Polski wśród dzieci i młodzieży.

Pilotażowe projekty edukacyjne

Na podstawie przeprowadzonej analizy i badań zostaną przygotowane pilotażowe projekty edukacyjne realizowane ze szkołami podstawowymi i ponadpodstawowymi, a także z lokalnymi ośrodkami zajmującymi się ochroną i opieką zabytków. Projekty będą opierać się na działaniach praktycznych wokół lokalnego obiektu zabytkowego.

Ta współpraca ma pokazać możliwość aktywnej edukacji, nie tylko kształtującej postawę troski o dziedzictwo kulturowe, ale także rozwijać wśród uczniów i uczennic postawy obywatelskie. Dzięki wykorzystaniu elementów metody Service-learning (uczenie poprzez działanie na rzecz społeczności lokalnej), uczniowie i uczennice będą mieć możliwość realnego wpływu na otaczający ich świat.

Opracowanie materiałów dydaktycznych

Celem opracowania uniwersalnych materiałów dla nauczycieli i nauczycielek jest wsparcie prowadzenia zajęć dotyczących dziedzictwa lokalnego. Przygotowane materiały będą mogły być wykorzystywane podczas zajęć z historii, godzin wychowawczych czy w ramach działalności szkolnego koła wolontariatu.

Inne działania wspomagające dydaktykę to:

  • Promowanie wśród nauczycieli i nauczycielek aplikacji MonumentApp, która jest świetnym narzędziem wspierającym edukację o dziedzictwie;
  • Stworzenie tras i wycieczek mających zastosowanie w realizowanych z dziećmi i młodzieżą działach.

Wypracowane materiały i narzędzia zostaną w 2026 roku poddane ocenie pod kątem przydatności i dostępności. Powstanie raport podsumowujący ich wykorzystanie i zawierający rekomendacje dotyczące dalszych działań.

Szkolenia dla nauczycieli i edukatorów

Konieczne będzie stworzenie programu szkoleń dla nauczycieli i nauczycielek, dyrektorów i dyrektorek szkół oraz pracowników i pracowniczek Kuratoriów Oświaty.

Szkolenia będą mieć za zadanie wspieranie w:

  • przekazywaniu wiedzy o dziedzictwie;
  • wykorzystaniu opracowanych materiałów;
  • realizacji projektów wolontariackich w szkołach;
  • pracy z dziedzictwem i włączaniem go do podstaw nauczania.

Równocześnie chcemy zorganizować szkolenia dla edukatorów i edukatorek prowadzących lekcje muzealne dla szkół.

Będą one skierowane w szczególności do małych i prywatnych muzeów oraz obiektów, które nie mają możliwości, również finansowych, doszkalania kadry mającej bezpośredni kontakt z uczniami i uczennicami.

Szkolenia będą oparte na koncepcji interpretacji dziedzictwa, opracowanej przez Freemana Tildena, a także na wizytach studyjnych w dużych i doświadczonych ośrodkach edukacji muzealnej.

Ostatni etap Zadania: Wypracowanie rekomendacji

Przeprowadzenie badań i analiz, a także pilotażowych projektów i szkoleń, które będą okazją do rozmów i dyskusji na temat obecności dziedzictwa kulturowego w szkołach, będzie podstawą do wypracowania rekomendacji dotyczących uwzględnienia ochrony dziedzictwa w podstawie programowej i ewentualnych jej zmian.

Kamienie milowe, czyli harmonogram działań:

2024 rok:

  • Raport dotyczący stopnia obecności tematu zabytków i dziedzictwa kulturowego w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych

2025 rok:

  • Opracowanie materiałów dydaktycznych

rok szkolny 2025/2026:

  • Przeprowadzenie pilotażowych projektów edukacyjnych we współpracy ze szkołami

2026 rok:

  • Szkolenia
  • Wypracowanie rekomendacji

Zadanie 3.2.1. str.80-81

UCHWAŁA NR 242 RADY MINISTRÓW z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2023–2026” (sejm.gov.pl)

Projekty w 2024

Najistotniejsze projekty planowane przez
NIKZ w 2024 r.

PROJEKT #1

Laboratorium NIKZ: Przewodnik po
świecie technologii przydatnych…

zobacz szczegóły

PROJEKT #2

Certyfikacja

zobacz szczegóły

PROJEKT #3

E-SOZ: Zintegrowany system
informatyczny usprawni działania…

zobacz szczegóły

PROJEKT #4

Zabytki architektury gospodarki
leśnej

zobacz szczegóły

PROJEKT #5

Zabytki przemysłu wydobywczego

zobacz szczegóły

PROJEKT #6

Zabytki techniki kolejowej

zobacz szczegóły

PROJEKT #7

Polska wystawa specjalna na targach
konserwatorskich Denkmal w Lipsku

zobacz szczegóły

PROJEKT #8

Sieć magazynów archeologicznych

zobacz szczegóły

PROJEKT #9

Wzmocnienie kompetencji
zawodów rzemieślniczych

zobacz szczegóły

PROJEKT #10

Szkolenia dla samorządowców

zobacz szczegóły

PROJEKT #11

Aplikacja MonumentApp

zobacz szczegóły

PROJEKT #12

Portal
www.spotkaniazzabytkami.pl

zobacz szczegóły

PROJEKT #13

Magazyn „Spotkania z Zabytkami”
w nowoczesnej odsłonie

zobacz szczegóły

PROJEKT #14

Wydawnictwa NIKZ: Nowe książki
dla właścicieli i znawców zabytków

POTRZEBA ZAPEWNIENIA FINANSOWANIA

zobacz szczegóły

PROJEKT #15

Program Wsparcia Dydaktyki
na Wydziałach Konserwatorskich…

POTRZEBA ZAPEWNIENIA FINANSOWANIA NA 2025 R.

zobacz szczegóły

PROJEKT #16

Warsztaty konserwatorskie

POTRZEBA ZAPEWNIENIA FINANSOWANIA

zobacz szczegóły

PROJEKT #17

Forum Właścicieli Zabytków

zobacz szczegóły

PROJEKT #18

Program naprawczy dla sektora szkół
branżowych i artystycznych…

zobacz szczegóły

PROJEKT #19

III Kongres Konserwatorów Polskich
odbędzie się w 2025 roku

zobacz szczegóły

PROJEKT #20

Wiśnicz – Zamek nowoczesnych
technologii konserwatorskich NIKZ

zobacz szczegóły

PROJEKT #21

NIKZ pracuje nad programem włączenia
edukacji o ochronie zabytków...

zobacz szczegóły
zobacz wszystkich 21 projektów
Skip to content