magnifier

Program Edukacyjny o Dziedzictwie dla Szkół

NIKZ wspiera nauczycieli i nauczycielki w edukowaniu i mówieniu o dziedzictwie, również w kontekście lokalnym. W ramach realizacji zadania 3.2.1 z Krajowego Programu Odbudowy Zabytków rozpoczynamy program edukacyjny dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych.

article

Jedną z podstaw skutecznej opieki nad zabytkami i dziedzictwem jest świadome i zaangażowane społeczeństwo. Efektywne wprowadzanie tematyki ochrony zabytków do edukacji formalnej jest ważne dla kształtowania odpowiedzialności społecznej w zakresie troski o dziedzictwo. To właśnie jest celem Zadania 3.2.1. w ramach Krajowego Programu Odbudowy Zabytków.

Nauczyciele i nauczycielki dostaną wsparcie w edukowaniu i mówieniu o dziedzictwie kulturowym, również w kontekście lokalnym. Ważne jest wypracowanie sposobu na wpisanie tej tematyki w realizowaną podstawę programową przy wykorzystaniu nowoczesnych narzędzi i rozwiązań.

Uczniowie i uczennice powinni znać historię swojego regionu, a także rozpoznawać dziedzictwo materialne i niematerialne w jego obszarze. Nauczyciele i nauczycielki zaś nie powinni mieć problemów z wprowadzeniem tych tematów do programu nauczania. Dziedzictwo i tradycje odgrywają coraz większą rolę jako czynnik jednoczący zróżnicowane i nowoczesne społeczeństwo. Dlatego tak ważne jest realizowanie edukacji także w formie oddolnych akcji czy inicjatyw społecznych pozwalających na zaangażowanie się najmłodszych pokoleń.

Zadanie zostało podzielone na trzy etapy.

Pierwszy etap: diagnoza sytuacji

Pierwszym etapem realizacji zadania będzie opracowanie raportu dotyczącego stopnia obecności tematu zabytków i dziedzictwa kulturowego w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych.

Wśród nauczycieli i nauczycielek tych szkół przeprowadzimy badanie, które odpowie m.in. na pytania:

  • W jakim stopniu obecnie w podstawie programowej uwzględniane są zagadnienia z obszaru dziedzictwa lokalnego?
  • Jakie są możliwości i warunki wyjść i wyjazdów w ramach zajęć szkolnych do miejsc związanych z dziedzictwem?
  • Czym kierują się nauczyciele i nauczycielki przy wyborze celu wycieczki oraz jakie miejsca są najpopularniejsze?
  • Czy i w jakiej skali szkolni wolontariusze i wolontariuszki angażują się w działania związane z dziedzictwem?

Drugi etap: działania projektowe

  1. Pilotażowe projekty edukacyjne

Na podstawie przeprowadzonej analizy i badań zostaną przygotowane pilotażowe projekty edukacyjne realizowane ze szkołami podstawowymi i ponadpodstawowymi, a także z lokalnymi ośrodkami zajmującymi się ochroną i opieką nad zabytkami. Projekty będą opierać się na działaniach wokół lokalnego obiektu zabytkowego.

Ta współpraca ma pokazać możliwość aktywnej edukacji, nastawionej na kształtowanie postawy troski o dziedzictwo kulturowe wśród uczniów i uczennic. Dzięki wykorzystaniu elementów metody Service-Learning (uczenie się poprzez działanie na rzecz społeczności lokalnej), uczniowie i uczennice będą mieć możliwość realnego wpływu na otaczający ich świat.

  1. Opracowanie materiałów dydaktycznych

Opracowane w ramach programu materiały mają wspierać nauczycieli i nauczycielki we wprowadzaniu tematyki dziedzictwa podczas zajęć.

Dodatkowe narzędzia wspomagające:

  • Aplikacja MonumentApp zawierająca przystępne informacje na temat obiektów zabytkowych i postaci historycznych z nimi związanych;
  • Stworzenie tras i wycieczek dotyczących dziedzictwa lokalnego mających zastosowanie w realizowanych z dziećmi i młodzieżą działaniach.

Wypracowane materiały i narzędzia zostaną w 2026 roku poddane ocenie pod kątem przydatności i dostępności. Powstanie raport podsumowujący ich wykorzystanie i zawierający rekomendacje dotyczące dalszych działań.

  1. Szkolenia dla nauczycieli i edukatorów

Konieczne będzie stworzenie programu szkoleń dla nauczycieli i nauczycielek, dyrektorów i dyrektorek szkół oraz pracowników i pracowniczek kuratoriów oświaty.

Szkolenia będą mieć za zadanie wspieranie w:

  • przekazywaniu wiedzy o dziedzictwie;
  • wykorzystaniu opracowanych materiałów;
  • realizacji projektów wolontariackich w szkołach;
  • pracy z dziedzictwem i włączaniem go do podstaw nauczania.

Równocześnie chcemy zorganizować szkolenia dla edukatorów i edukatorek prowadzących lekcje muzealne dla szkół. Będą one skierowane w szczególności do małych i prywatnych muzeów oraz obiektów, które nie mają możliwości, również finansowych, doszkalania kadry mającej bezpośredni kontakt z uczniami i uczennicami.

Szkolenia będą oparte na koncepcji interpretacji dziedzictwa opracowanej przez Freemana Tildena, a także na wizytach studyjnych w dużych i doświadczonych ośrodkach edukacji muzealnej.

Ostatni etap: wypracowanie rekomendacji

Przeprowadzenie badań i analiz, a także pilotażowych projektów i szkoleń, które będą okazją do rozmów i dyskusji na temat obecności dziedzictwa kulturowego w szkołach, będzie podstawą do wypracowania rekomendacji dotyczących uwzględnienia ochrony dziedzictwa w podstawie programowej i ewentualnych jej zmian.

Kamienie milowe, czyli harmonogram działań:

2024 rok:

  • Raport dotyczący stopnia obecności tematu zabytków i dziedzictwa kulturowego w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych

2025 rok:

  • Opracowanie materiałów dydaktycznych

rok szkolny 2025/2026:

  • Przeprowadzenie pilotażowych projektów edukacyjnych we współpracy ze szkołami

2026 rok:

  • Szkolenia
  • Wypracowanie rekomendacji

 


Koordynacja projektu:

Sylwia Bielicka (s.bielicka@nikz.pl)

Bogusława Marszalik (b.marszalik@nikz.pl)

Szczegóły Zadania 3.2.1. z Krajowego Programu Odbudowy Zabytków znajdują się Uchwale nr 242 Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 2023 r. na stronach 80-81.
Aby poznać treść ustawy, kliknij tutaj.

 

Skip to content